عنوان کامل پایان نامه :

 تاثیر پذیری تحولات ژئوپلیتیک ایران از استراتژی آمریکا در خاورمیانه

قسمتی از متن پایان نامه :

همانطور که تصریح گردید ایران به دلیل جایگاه فوق العاده جغرافیایی خود، کوتاه ترین مسیر برای انتقال نفت و گاز حوزه خزر به کشورهای آسیایی می باشد. اهمیت انتقال انرژی به آسیا آنجا مهم می گردد که بدانیم  بر اساس پیش بینی ها در آینده محتمل، آسیا (چین، ژاپن و هند) جای آمریکای شمالی به عنوان بزرگترین مصرف کننده انرژی جهان  را خواهد گرفت(Bensahel and Byman, p.197). سابقه 90 ساله ایران در صنعت نفت؛ وجود زیر ساخت هایی مثل پالایشگاه ها و شبکه لوله های گاز و نفت موجود که ثمره  تجربه بلند مدت ایران در صنایع مربوط به نفت و گاز می باشد؛ بازار مصرفی مطمئن در شمال ایران؛ قرار گرفتن ایران در قلب منطقه به اصطلاح بیضی انرژی (بین دریای خزر و خلیج فارس)؛ دارا بودن دومین ذخایر گازی جهان با بیش از 30 تریلیون متر مکعب گاز(BP statistical Review  2011)؛ برخورداری از طولانی ترین ساحل در امتداد خلیج فارس و دریای عمان؛ اشراف بر تنگه استراتژیک هرمز؛ همسایگی با کشورهای نفت خیز حوزه خزر، آسیای مرکزی و خلیج فارس؛ و نزدیکی به اروپا (با در نظر داشتن گسترش اروپا به سمت شرق) به روشنی بیانگر اهمیت استراتژیکی و ژئوپلیتیکی ایران در بیضی انرژی می باشد.

علاوه بر ضرورت ایجاد تغییراتی در پالایشگاههای اراک و اصفهان برای بهره گیری از نفت حوزه خزر، ایران بایستی بتواند تضمین های لازم را به تولید کنندگان منطقه ای بدهد و با ثبات داخلی و روی آوردن به رویکرد سیاست خارجی تنش زدا اقدام به اعتماد سازی منطقه ای و بین المللی نماید.  ناتوانی ایران در جذب سرمایه گذاری های لازم برای اجرای این پروژه ها نیز از دیگر موانع پیش روی این کشور در بهره برداری مناسب از جایگاه ممتاز ژئوپلیتیکی خود می باشد. اما بعضی از کارشناسان بر این اعتقاد هستند که اصرار آمریکا برای کنار زدن ایران از ژئوپلیتیک انرژی خزر بیشتر از آنکه به دلیل تنش  در روابط بین دو کشور باشد به دلیل عدم تمایل آمریکا به افزایش بیش از حد جایگاه خاورمیانه و به ویژه خلیج فارس در انرژی جهانی و در نتیجه آسیب پذیری بیشتر سیستم جهانی از این منطقه باز می گردد. هر چند گذار جمهوری های تازه استقلال یافته به اقتصادهایی که بطور کامل مبتنی بر اقتصاد بازار آزاد می باشد، هزینه های هنگفت و قابل توجهی طلب می کند؛ و به نظر رهبران این کشورها، برای تامین بخش مهمی از این هزینه ها بر روی فروش نفت و گاز حوزه خزر  حساب ویژه ای باز کرده اند(ابوطالبی، 1387، ص93). پس موضوع دسترسی آسان تر و ارزان تر انرژی تولید شده در این کشورها به بازارهای آزاد برای آنها از اهمیت بالایی برخوردار می باشد . از سوی دیگر، نادیده گرفتن جایگاه ویژه ژئوپلیتیک ایران در انتقال انرژی حوزه خزر غیر ممکن می باشد و همانطور که شاهد آن بودیم در سال های اخیر کشورهای حوزه خزر از آمریکا خواسته اند که در این مساله با ایران کنار بیاید. اما علی رغم همه این امتیازات نمی توان با سیاست خارجی خنثی به اهداف خود رسید، زیرا که نادیده گرفتن ایران در انتقال انرژی حوزه خزر هر چند  با هزینه بالا اما شدنی می باشد.ایران یکی از مهمترین منابع گازی برای اروپا و آسیا به شمار می رود. اما متاسفانه سیاست خارجی ضعیف و عدم استقلال دیپلماسی انرژی از سیاست خارجی کشور باعث شده می باشد که ایران در بهره گیری از این بازار عظیم انرژی از رقبای خود جا بماند. شاید بتوان گفت که پروژه خط لوله موسوم به نابوکو که گاز آذربایجان و ایران را از مسیر ترکیه، بلغارستان، رومانی و مجارستان به اتریش می رساند، آخرین فرصت ایران برای شرکت در تامین گاز اروپا قبل از اشباع آن توسط دیگر رقبا باشد.اما با در نظر داشتن رشد اقتصادی چشمگیر در کشورهای آسیای جنوب شرقی مثل هند و چین و… فرصت شرق هنوز برای ما هست. پیش بینی می گردد که سرانه مصرف انرژی در کشورهای پر جمعیتی مثل هند و چین، اگر به مقدار فعلی سرانه انرژی مردم کره جنوبی برسد، آنگاه این کشورها به تنهایی متقاضی 120 میلیون بشکه نفت در روز خواهند بود. این رقم را با مصرف جهان در انتهای سال 2006 میلادی که 84 میلیون شبکه در روز بوده را مقایسه کنید(Margolis, 2003, p.28). این  شرایط در شرق باز هم نگاه ها را به ایران به عنوان منطقه ای  حساس برای تامین انرژی که تقاضا برای آن بطور فزاینده ای افزایش خواهد داشت را معطوف خواهد نمود. تصور کنید که ایران در شرایطی قرار دارد که گاز مورد نیاز نوار شمالی خود را از ترکمنستان وارد می کند و در عوض گاز خود را به ترکیه و اروپا صادر می کند؛ گاز خود را به پاکستان و هند صادر می کند؛ نفت خام قزاقستان، روسیه و آذربایجان را از طریق نکا تحویل گرفته و در پایشگاه های شمال کشور مصرف و نفت معوض را در جنوب به مشتریان آن کشور ها تحویل می دهد؛ دارای خطوط لوله از دریای خزر به خلیج فارس می باشد؛ گاز ارمنستان، آذربایجان و نخجوان را تامین می کند و برای  یافتن راهی جهت ارسال گاز به اروپا از طریق گرجستان و اوکراین به اروپا کوشش می کند؛ نفت خام به عراق می فروشد؛ گاز مصرفی شارجه را از حوزه سلمان تامین می کند و از طریق دریا نفت و گاز طبیعی به سایر کشورهای جهان صادر می کند. در تصوری دیگر، ایران کشوری می باشد که با همسایگان خود دارای تعامل در حوزه انرژی نبوده و تنها متکی بر صادرات نفت و گاز خود از طریق دریا به مشتریان سنتی خود می باشد.  کاملاً روشن می باشد که ایجاد شبکه های منطقه ای برای بهره گیری بهینه از جایگاه ژئوپلیتیکی ایران در زمینه انرژی زیر بنای محکمی برای تأمین امنیت کشور و جلوگیری یا محدود سازی تهدیدات کشورهای مخالف ایران بوده(ملکی، 1386، ص14)

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

 

  • شناسایی استراتژی دولت آمریکا در منطقه خاور میانه
  • شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

  • ایجاد راهکارهای موثر در پیامدهای استراتژی دولت آمریکا در خاور میانه
  • کوشش در جهت ایجاد همگرایی با کشورهای خاور میانه در مقابله با استراتژی آمریکا در خاور میانه

 دانلود متن کامل پایان نامه جغرافیا در لینک پایین صفحه